Integratieve therapie vanuit basisvertrouwen
CREF-METHODE MET PAARDEN
De CREF-methode (Circle Reprint Emotional Foundation) is een integratieve therapeutische methode die zich richt op het versterken van het basisvertrouwen. Daarbij wordt onderzocht hoe vroege ervaringen, hechting, emoties en onvervulde levensbehoeften kunnen samenhangen met klachten en patronen in het latere leven.
Het CREF-model geeft richting aan het onderzoek, de behandeling en de keuze van interventies. Afhankelijk van de hulpvraag en wat bij de cliënt past, kunnen verschillende therapeutische werkwijzen worden gecombineerd, zoals NLP, EMDR, systeemwerk, familieopstellingen en lichaamsgericht werken.
VBAG-therapeute Baukje Fortuijn, CREF-psychotherapeut en grondlegger van de CREF-methode, laat aan de hand van een praktijkcasus zien hoe het paard een waardevolle aanvullende rol kan vervullen bij het zichtbaar maken van de patronen, onvervulde levensbehoeften en het herstellen van het basisvertrouwen.
Wanneer de zichtbare vraag niet de werkelijke hulpvraag is
Een jonge vrouw kwam bij mij met een ogenschijnlijk concrete vraag. Zij wilde al jarenlang naar Spanje verhuizen, maar twijfelde of zij daar goed aan deed. Een deel van haar familie steunde haar, terwijl anderen vonden dat zij voor haar problemen vluchtte. Ook werd vaak een beroep op haar gedaan wanneer iemand binnen de familie zorg of aandacht nodig had.
Haar vraag was: “Doe ik er goed aan om naar Spanje te gaan?” Tijdens het gesprek werd duidelijk dat haar verlangen al veel langer bestond. De diepere vraag leek daarom niet alleen over emigreren te gaan, maar over het loskomen uit haar familiesysteem en patroon. Kiezen voor zelfliefde ook wanneer haar omgeving daar moeite mee heeft.
Binnen de CREF-methode kijken we niet uitsluitend naar het verhaal dat iemand vertelt. Het CREF-model helpt om te onderzoeken welke levensbehoeften onder een hulpvraag geraakt worden en hoe dit doorwerkt in het basisvertrouwen. Daarbij kan het paard aanvullende informatie geven over wat iemand in het contact doet, voelt en vermijdt.
Wat het contact met de paarden zichtbaar maakte
In de paardenwei reageerde een van de paarden direct op haar aanwezigheid en bewoog haar bijna uit de kudde. Binnen de CREF-methode geven we daar niet automatisch een vaste betekenis aan. Het paard stelt geen diagnose en vertelt de therapeut niet wat er aan de hand is. Het gedrag vormt wel een ingang om samen te onderzoeken wat er in het moment gebeurt.
Bij deze vrouw viel op dat zij veel nadacht en regelmatig eerst toestemming aan mij vroeg. Zij wilde een paard aaien, maar deed dit pas nadat ik bevestigde dat het mocht. Toen zij een ander paard met een halster moest ophalen en het paard wegliep, vroeg zij: “Moet ik er nu achteraan?” Ik stelde haar de vraag: “Wat zegt jouw innerlijk leiderschap?” Daarna kwam zij zelf in beweging en lukte het haar om het paard te halen.
Het probleem was niet dat zij het niet kon. Zij bleek gewend eerst buiten zichzelf te zoeken naar bevestiging, zekerheid of toestemming. Ook richtte zij zich sterk op de ander: hoe voelt het paard zich, wil het dit wel en doe ik het goed? Zorgzaamheid is een kwaliteit, maar kan een negatief patroon worden wanneer de behoeften van anderen voortdurend vóór de eigen behoeften komen.
Het CREF-model als richtingwijzer
CREF staat voor Circle Reprint Emotional Foundation. In het cirkelvormige CREF-model staat emotionele verbinding centraal – de vernieuwde piramide van Maslow. Daaromheen bevinden zich de overige levensbehoeften, waaronder veiligheid, erkenning en waardering, kennis, zelfontplooiing, fysiologische behoeften en kerntransformatie. De behoeften zijn onderling verbonden en vormen samen het fundament van het basisvertrouwen.
In deze casus werden meerdere levensbehoeften zichtbaar. Bij emotionele verbinding speelde de angst om familie teleur te stellen of de onderlinge band te verliezen. Bij veiligheid werd merkbaar dat zelfstandig kiezen een grote kans op afwijzing en projectie opriep. Bij erkenning en waardering zocht zij bevestiging van anderen voordat zij haar eigen gevoel serieus nam. Haar verlangen naar Spanje raakte de behoefte aan zelfontplooiing: ruimte innemen voor haar eigen ontwikkeling.
Ook kerntransformatie speelde een belangrijke rol. Zij wilde sterker, zekerder en onbevangener worden en wees daarmee onbewust het kwetsbare deel in zichzelf af. Ze vond dat zij nu eindelijk vanuit haar volwassen kant moest handelen. Maar wanneer onzekerheid of verdriet niet meer aanwezig mag zijn, ontstaat er opnieuw innerlijke afwijzing.
Onzekerheid hoeft niet eerst te verdwijnen
De vrouw vroeg hoe zij zichzelf sterker kon maken. Misschien door yoga, vaker met paarden te werken of meer controle te krijgen over haar gedachten. We onderzochten met welke reden zij eerst sterker moest worden voordat zij een keuze mocht maken. Daaronder zat de overtuiging: ik mag pas mijn eigen weg kiezen wanneer ik niet meer onzeker ben. Binnen de CREF-methode proberen we een angstig, verdrietig of onzeker deel niet zo snel mogelijk weg te krijgen. We onderzoeken waardoor het is ontstaan en welke levensbehoefte ermee samenhangt.
De beweging kwam toen zij begon te begrijpen: ik mag onzeker zijn en toch een eigen keuze maken. Ik mag geraakt worden door mijn familie zonder automatisch hun verantwoordelijkheid over te nemen. Gevoelens hoeven niet eerst opgelost te worden. Ze mogen worden erkend, terwijl iemand vanuit het volwassen deel nieuwe keuzes leert maken.
De familie symbolisch loslaten
Tijdens een volgende oefening stond een paard symbool voor haar familie. Zij maakte het halster los en liet het paard vrij. Het paard bleef hinniken. Voor haar riep dit herkenning op: wanneer zij afstand neemt, blijft haar familie soms als het ware naar haar roepen. Even later kwam een ander paard naar het hinnikkende paard toe. De kudde organiseerde zichzelf opnieuw. Ook dit gedrag is geen voorspelling of objectieve waarheid. Voor de cliënt ontstond wel een betekenisvolle ervaring: volwassen familieleden kunnen zelf steun zoeken en verantwoordelijkheid nemen voor hun behoeften.
Loslaten en plaats maken voor zelfliefde is eveneens liefdevol voor de ander. Iemand mag daarmee de verantwoordelijkheid én het vertrouwen teruggeven naar degene bij wie deze hoort.
Een integratieve therapeutische methode
De CREF-methode is een aaneenschakeling van verschillende interventies waarbij veelal paarden worden ingezet. Het CREF-model geeft vlot richting aan het onderzoek en de behandeling. Afhankelijk van de hulpvraag en wat zich tijdens het proces aandient, kan een CREF-behandelaar verschillende interventies combineren.
NLP: voor het onderzoeken van overtuigingen, innerlijke beelden en automatische reacties.
EMDR: voor het verwerken van emotioneel beladen en ingrijpende ervaringen.
Systeemwerk en familieopstellingen: voor het zichtbaar maken van rollen, loyaliteiten en patronen binnen een systeem.
Hypnose, regressie- en innerlijk-kindwerk: om contact te maken met dieper opgeslagen ervaringen en kwetsbare delen.
Pre- en postnataal lichaamsgericht werken: voor ervaringen rondom conceptie, zwangerschap, geboorte en vroege hechting.
Psycho-educatie en lichaamswerk: om patronen te begrijpen en lichamelijke signalen beter te leren herkennen.
De interventies worden niet willekeurig gekozen. Het CREF-model maakt duidelijk welke levensbehoefte aandacht vraagt, welke oude ervaring mogelijk geraakt wordt en wat nodig is om het basisvertrouwen te herstellen. Daarna wordt gewerkt aan verwerking, het ontwikkelen van nieuwe vaardigheden en het bekrachtigen van een nieuwe emotionele basis. Deze positieve inprent wordt binnen de methode de reprint genoemd.
De aanvullende rol van het paard
Paarden zijn prooi- en kuddedieren en nemen veranderingen in onder meer beweging, ademhaling, spierspanning en houding snel waar. Daardoor kunnen bewuste en onbewuste reacties in het contact zichtbaar en voelbaar worden. Het paard kan worden ingezet bij het inschalen van basisvertrouwen en levensbehoeften, bij systeemwerk, interventies met grenzen en innerlijk leiderschap en bij lichaamsgerichte of bekrachtigende interventies. De therapeut bewaakt steeds het proces en het welzijn van zowel de cliënt als het paard.
De behandelaar vertelt niet wat een reactie van het paard “dus” betekent. Er worden open vragen gesteld: Wat merk je? Wat gebeurt er in je lichaam? Wat voel je als het paard afstand neemt? Wat verandert er wanneer jij een duidelijk besluit neemt? De ervaring en betekenis van de cliënt blijven leidend.
Van inzicht naar een steviger fundament
Veel mensen begrijpen rationeel heel goed waar hun patroon vandaan komt en merken toch dat zij steeds hetzelfde blijven doen. Dat komt doordat patronen niet alleen uit gedachten bestaan, maar ook verbonden zijn
met emoties, lichamelijke reacties, eerdere ervaringen en de behoefte om veiligheid of verbinding te behouden.
De CREF-methode kijkt daarom verder dan het zichtbare gedrag. Welke levensbehoefte wil iemand keer op keer vervullen? Welke oude ervaring wordt geraakt? Welke overlevingsreactie wordt automatisch actief? En wat is nodig om opnieuw veiligheid, verbinding en vertrouwen te ervaren?
Baukje Fortuijn is integratief CREF-psychosociaal therapeut, grondlegger van het CREF-model en de CREF-methode en sinds 2011 opleider van CREF-behandelaren en psychosociaal therapeuten.
Wil je meer weten over deze methode of zoek je een therapeut?
Kijk dan op website van IKEV, instituut voor kerntransformatie en verdieping.
Op 6 november 2026 organiseert IKEV een inspirerend congres ‘Van label naar levensverhaal’ over pre- en postnatale hechting, trauma en gedrag en hoe herstel met de CREF-methode voor het basisvertrouwen een verschil maakt. Klik hier voor meer informatie.
VBAG-therapeuten die werken met de CREF-methode vind je in ons therapeutenoverzicht onder het specialisme lichaamsgerichte psychotherapie.
Let op: niet iedere lichaamsgerichte psychotherapeut werkt met de CREF-methode. Bekijk daarom altijd de website van de therapeut om te controleren of deze methode wordt aangeboden.